سرفه بعد از سرماخوردگی یا عفونت تا کی طبیعی است؟
بعد از سرماخوردگی، برونشیت یا ذات‌الریه معمولاً تب زودتر می‌رود و سرفه دیرتر. این مقاله می‌گوید چند هفته سرفه معمولاً طبیعی است، کی باید به پزشک مراجعه کنید، چه چیزی کمک می‌کند و چه چیزی کمکی نمی‌کند.
«تبم رفته، ولی سرفه هنوز هست.» خیلی‌ها این را می‌گویند. بیشتر وقت‌ها دلیلش ساده است: راه هوایی بعد از عفونت وقت لازم دارد تا خوب شود. ولی بعضی وقت‌ها سرفه چیز دیگری را نشان می‌دهد. این مقاله می‌کوشد فرق این دو را روشن کند.
سرفه معمولاً تا کی می‌ماند؟
منابع چند بازهٔ مرتبط می‌دهند:
- سرفهٔ معمولی: NHS می‌نویسد معمولاً ظرف ۳ تا ۴ هفته خودبه‌خود خوب می‌شود و برای سرفه معمولاً لازم نیست به پزشک مراجعه کنید.
- عفونت سینه: NHS می‌گوید بیشتر نشانه‌ها در حدود ۷ تا ۱۰ روز بهتر می‌شود، ولی سرفه و خلط می‌تواند تا ۳ هفته بماند.
- برونشیت: NHS می‌نویسد اغلب حدود ۳ هفته بدون درمان خاص بهتر می‌شود.
- ذات‌الریه: NHS می‌گوید بیشتر مردم در ۲ تا ۴ هفته بهتر می‌شوند. ALA می‌نویسد بعضی یک هفته بعد به کار عادی برمی‌گردند و بعضی یک ماه یا بیشتر زمان لازم دارند و برگشتن به حال قبلی ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد. ALA می‌گوید سرفه، خستگی و تنگی نفس ممکن است در طول بهبودی بماند.
پس سرفه‌ای که دو یا سه هفته بعد از یک عفونت هنوز هست، معمولاً غیرعادی نیست. اگر بعد از ذات‌الریه بیشتر طول کشید، لزوماً بد نیست، ولی باید به پزشک گفته شود.
چرا سرفه بعد از عفونت می‌ماند؟
ALA می‌نویسد التهاب و مایع و بقایای سلولی در راه هوایی زمان می‌برد تا پاک شود، و سرفه بخشی از همین پاک‌سازی است. NHS دربارهٔ ذات‌الریه هم می‌گوید سرفه به بدن کمک می‌کند عفونت را دفع کند. پس هدف همیشه «قطع کامل سرفه» نیست.
چه چیزی کمک می‌کند؟
- استراحت و مایعات. NHS و ALA هر دو توصیه می‌کنند. ALA می‌گوید نوشیدنی گرم، دوش بخار یا رطوبت‌ساز ممکن است تنفس را راحت‌تر کند. اگر تب دارید یا آن‌قدر ناخوش هستید که از پس کارهای روزمره برنمی‌آیید، NHS می‌گوید در خانه بمانید.
- عسل و لیمو. NHS می‌گوید شواهدی که ثابت کند عسل و لیمو یا داروهای گیاهی سرفه را کم می‌کند محدود است، و عسل برای کودک زیر یک سال مناسب نیست. NHS نوشیدنی گرم با عسل را برای تسکین گلودرد مناسب می‌داند.
- دود را کنار بگذارید. NHS در عفونت سینه و برونشیت می‌نویسد سیگار علائم را بدتر می‌کند، و ALA توصیه می‌کند در دوران بهبودی از دود سیگار، دست‌دوم و دود هیزم دور بمانید. اگر می‌خواهید سیگار یا قلیان را کنار بگذارید، زمان مناسبی است و پزشک می‌تواند کمک کند. سرزنشی در کار نیست.
- صبر. NHS می‌گوید اغلب سرفه بدون درمان خاص خوب می‌شود.
چه چیزی کمکی نمی‌کند یا نیاز به نظر پزشک دارد؟
- داروهای سرفه. NHS می‌نویسد شربت و آب‌نبات‌های سرفه، سرفه را قطع نمی‌کنند و فقط ممکن است کمی کمک کنند. ALA می‌گوید در ذات‌الریه بدون مشورت پزشک داروی سرفه نخورید. داروساز می‌تواند راهنمایی کند.
- آنتی‌بیوتیک. NHS می‌نویسد آنتی‌بیوتیک برای سرفه معمولاً تجویز نمی‌شود و فقط برای عفونت باکتریایی است. برای ویروس (سرماخوردگی، آنفلوانزا، برونشیت ویروسی) اثر ندارد. پس آنتی‌بیوتیک را فقط با نظر پزشک بخورید. اگر پزشک داد، دوره را کامل کنید، حتی اگر بهتر شدید.
- بازگشت زودتر به شرایط عادی. ALA می‌گوید خود را زیادی خسته نکنید و از پزشک بپرسید کی می‌توانید به روال عادی برگردید.
کی باید به پزشک مراجعه کنید؟
ظرف همان روز:
- NHS می‌گوید اگر سرفه خیلی بد است یا زود بدتر می‌شود، درد قفسهٔ سینه دارید، تنگی نفس دارید، خون یا خلط خونی سرفه می‌کنید، خیلی ناخوش هستید یا غدهٔ دردناک و متورم در کنار گردن دارید، زود با پزشک مشورت کنید.
- یا اگر تب برگشته، یا ذات‌الریه بوده و نفستان به‌جای بهتر شدن بدتر شده (ALA).
فوری ۱۱۵ (NHS): نمی‌توانید جمله را کامل بگویید، لب یا پوست کبود، رنگ‌پریده یا خاکستری شده، خلط خونی زیاد (یا هر مقدار خون اگر ذات‌الریه دارید) یا گیجی ناگهانی. فهرست کامل در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» آمده است.
در همین هفته:
- سرفه‌ای که بیش از ۳ هفته مانده است (NHS).
- کاهش وزن بی‌دلیل (NHS).
- اگر ضعف ایمنی دارید (مثلاً دیابت یا شیمی‌درمانی)، بیماری مزمن قلب، ریه یا کلیه دارید، باردارید یا بالای ۶۵ سال هستید، NHS می‌گوید در عفونت سینه زودتر با پزشک صحبت کنید.
- اگر بعد از ۲ تا ۳ روز آنتی‌بیوتیک بهتر نشده‌اید (NHS).
اگر بیشتر از چند هفته مانده، چه علت‌هایی دارد؟
NHS برای سرفه این علل را نام می‌برد: سرماخوردگی و آنفلوانزا، سیگار، ریفلاکس معده، آلرژی (مثل تب یونجه)، عفونت‌هایی مثل برونشیت یا کووید-۱۹ و ریزش ترشح از پشت بینی. NHS می‌گوید سرفه به‌ندرت نشانهٔ چیز جدی مثل سرطان ریه است، ولی سرفهٔ بیشتر از ۳ هفته باید بررسی شود.
یک احتمال دیگر هم هست که پزشک بررسی می‌کند. CDC عفونت‌های ویروسی را از محرک‌های آسم می‌داند، و NHS می‌نویسد ویروس‌هایی مثل آنفلوانزا علائم آسم را بدتر می‌کنند. اگر بعد از سرماخوردگی خس‌خس، سینهٔ سنگین یا سرفهٔ شبانه دارید، آن را بگویید. تشخیص آسم با گفت‌وگو، معاینه و آزمون‌های تنفسی است، نه با حدس. بیشتر در راهنمای «آزمون‌ها و تصویربرداری ریه» آمده است.
اگر سرفه و تب و عفونت سینه را بارها تجربه می‌کنید، این هم دلیل بررسی است، چون عفونت تکراری ممکن است علت زمینه‌ای داشته باشد. مثلاً NHS عفونت‌های مکرر سینه را از نشانه‌های برونشکتازی می‌داند، که پزشک باید بررسی و تأیید کند. در این وضعیت مدارکتان را (گزارش‌ها، فیلم‌ها، فهرست آنتی‌بیوتیک‌ها) به ویزیت ببرید.
خلاصه
- سرفهٔ ۲ تا ۴ هفته بعد از عفونت معمولاً طبیعی است. بیشتر از ۳ هفته یا نشانه‌های هشدار را نادیده نگیرید.
- آنتی‌بیوتیک فقط با نظر پزشک.
- دود را کنار بگذارید و استراحت کنید.
- اگر تنگی نفس، درد سینه، تب برگشته یا خلط خونی دارید، همان روز دیده شوید یا زنگ بزنید.